Friday, June 5, 2015

ურუგვაი ხოსე მუხიკას შემდეგ

 ურუგვაი სამხრეთ ამერიკის მნიშვნელოვანი სახელმწიფოა, სადაც განსხვავებული ტიპის მმართველობა და გასაკუთრებული ელიტა ჩამოყალიბდა. მეტი ვიდეოში.

მსოფლიო უთანაბრობის წინააღმდეგობები


ვიდეოში განხილულია ჯინი ინდექსი და მისი მნიშვნელობა. მოცემულია ასევე ქვეყნების მაგალითები. 













Friday, May 22, 2015

ჩილე

    რატომ ჩილე ? იმიტომ, რომ ჩილე ლათინური ამერიკის საუკეთესო ქვეყანაა, რომელიც მათ შორის გამოირჩევა თავისი განვითარების მაღალი დონით, სტაბილურობით და პროგნოზირებადიც გახდა უკვე. ანუ თუკი ადამაინს ამ ქვეყანასთან მიმართებით რაიმე მიზნები აქვს, შეუძლია გათვალოს დაახლოებით რას უნდა მოელოდეს. ჩილე სამხრეთ ამერიკაში მდებაროებს და გარშემო, ესპანურენოვანი ქვეყნები აკრავს, ისიც ესპანური კოლონილიზმის შედეგია და შესაბამისად მის მეზობელ სახემწიფოებთან ბევრი საერთო აქვს, მისი მდებარეობით  და შესაძლებლობებით ის მსოფლიო გეოპოლიტიკაში გადამწყვეტ როლს, ნამდვილად ვერ თამაშობს, თუმცა ერთხელ კი მოუწია მცირე როლის შესრულება, რეგიონის მასშტაბით კი ის ნებისმიერ შემთხვევაში ანგარიშგსაწევი ძალაა და კიდეც იყენებს თავის მნიშვნეობას. ჩილეს მოსახლეობა 17.3 მლნ-ს შეადგენს, ის ამ მაჩვენებლით სამხრეთ ამერიკაში მე -6 -ე ადგილზე დგას, მისი ფართობი 756 ათასი კვ/კმ-ია და ამ მაჩვენებლით სამხრეთ ამერიკაში მე - 7 - ე ადგილზე დგას. ჩილე მთლიანი შიდა პროდუქტი 410.277 მლრდ არის.  
      ჩილეს მოსახეობა გამოირჩევა თავისი, ჰომოგენურობით, აქ მოსახლეობის 95 %, ევროპელების და მეტისების შთამომავლებია, დანარჩენი ინდიელები არიან, რომელთა 93 % მაპუჩეები არიან, 5 % აიამარა, ხოლო 2 % რაპანუი. 
     ჩილეში სახელმწიფო ენა ესპანურია, თვითონ ჩილელები კასტელანოს ეძახიან, ( რადგან ესპანური კასტილიიდან არის აღებული, როგორც ქართულის წმინდა ვარიანტად განიხილება ქართლური ვარიანტი). თუმცა ჩილეურ ესპანურს ბევრი აქვს შენარევები, ადგილობრივი ენებიდან, ასევე სხვა ქვეყენბიდან შემოსული კოლინისტების ენებიდან, ძირითადად იდიომური წარმოანქმენბსი სახით, ასევე განსხვდები ზოგიერთი ფონემის გამოთქმაც და სიტყვებისაც. 
       ჩილეს რელიგიურ ცხოვრებაში, კათოლიციზმი მბრძანებლობს, ქვეყანაში 1925 წლიდან სახელმწიფო და რელიგია ერთმანეთშ გამოეყო, თუმცა ეკლესია დღემდე ინარჩუნებს ძლიერ პოზიციას, მოსახლეობის 70 % რომაულ კათოლიციზმს მისდევს, 15 % პროტესტანტია, 8.3 % თავს აგნოსტიკად და ათეისტად ნათლავს :).  დანარჩენები გაურკვეველია. 
   ჩილეს განვითარებულობაზე ყველა საერთაშორისო ინდექსი მეტყველებს, რომლებიც ქვეყნების შეფასებისას გამოიყენება, ქვეყნის დახასიათებაში ერთ-ერთი მთავარი ინდექსია, ჰუმანური განვიტარების ინდექსი, ამ რეიტინგში ჩილე ლათინური ამერიკსი ქვეყნებს შორის პირველია 0.822 პუნქტით, და ის ლათინური მაერიკის ქვეყნებს ლიდერობს 2008 წლიდან მოყოლებული, მსოფლიო რეიტინგში ის 41-ე ადგილზეა, თუმცა თუკი გავითვალისწინებთ, რომ რეიტინგის პირველ ნომერ ნორვეგიას 0.944 პუნქტი აქვს, 41 - ე ადგილი სულაც არ ნიშნავს ცუდს, და ის ძალიან მაღალი ჰუმანური გავითარების ინდექსის მქონე ქვეყნების რიგშია. 
      მომდევნო ინდექსი რომლის განხილვაც მნიშვნელოვანია, ეს მშვიდობის ინდექსია, აქ ჩილე 30 - ე ადგილს იკავებს, ყველაზე მშვიდობიან ქვეყანად ისლანდია სახელდება, ჩილესა და ისლანდიას შორის ქვეყნების უმეტესობა ევროკავშირის სახელმწიფოებია, ასეთი ქვეყნების გვერდით ასეთ მნიშვნელოვან რეიტინგში მოხვედრა, ნამდვიალდ ადასტურებს, რომ ქვეყანას საშინაო თუ საგარეო საკითხებში ნაკლებად უხდება მიმართოს ძალადობას. 
       მომდევნო მნიშვნელოვანი ინდექსია, გლობალური კონკურენტუანრიოანობის ინდექსი, სადაც ჩილე ასევე კარგად გამოიყურება, ის მსოფლიო რეიტინგში 33 - ე, ადგილს იკავებს, 4.6 პუნქტით, პირველ ადგილზე გასულ შვეიცარიას 5.7 პუნქტი აქვს. ეს ინდექსი მნიშვნელოვანი იმიტომ, რომ ის დგება ძირითადი ეკონომიკური მახასიათებლების ანალიზის შედეგად და კარგად ასახავს ქვეყნის ეკონომიკურ მდგომარეობას და სამომავლო პერპექტივებს. აქედან დასკვნა, ჩილეს ეკონომიკა არ არის საუკეთესო მაგრამ ის განვითარებულია. 
           კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი რეტინიგი ჯინი ინდექსია, რომელიც ასახავს თუ რამდენად თანაბრად ნაწილდება შემოსავლები ქვეყნის მოსახლეობაში, მოცემულ ინდექსში ჩილე კარგად ნამდვიალდ ვერ გამოიყურება, მისი ინდექსი 50.8 უდრის, ინდექსი მით უფრო კარგია რაც უფრო დაბალია, აქ კი ის შუაში დგას. 
               როგორც ამ 4 რეიტინგიდან ჩანს, ჩილე საკმაოდ კარგად არის განვითარებული, ახლა კი იმის შესახებ თუ, როგორ მიაღწია ქვეყნამ ამ ყველაფერს  და რა ფაქტორები დაეხმარენენ ქვეყანას ამ მიმართულებით განვითარებულიყო, პირველი განსახილველად ქვეყნის გეოგრაფიაა, ქვეყანა მდებრეობას სამხრეთ მაერიკაში, კონტინენტის დასავლეთ კიდეზე და ის კონტინენტის შუიდან უკიდურეს სამხრეთამდეა დაგაჭიმული, ქვეყნის სიგანე საშუალოდ 180 კმ ( ყველაზე ფართე ადგილზე 440 კმ)  , მაშინ როდესაც სიგრძე 4275 კმ არის. ქვეყანაჩრდილოეთიდან, პერუ და ბოლივია ესაზღვრება, აღმოსავლეთიდან არგენტინა, სამხრეთიდან დრეიკის სრუტე, ხოლო დასავლეთიდან წყნარი ოკეანე, ქვეყანის საზღვრები, გეოგრაფიული ზღუდეებით ისე არის დაცული, რომ ცენტრალურ ნაწილს ნაკლებად ექმნება საფრთხე, თუმცა კი არც აქვს რაიმე მნიშვნელოვანი კონფლიქტები მეზობლებთან, 2 მხრიდან წყალი, აღმოსავლეთიდან ანდები და ჩრდილოეთიდან კი ატაკამას უდაბნო. ეს გეოგრაფიული დაბრკოლებები, დიდ როლს თამაშობდა ქვეყნის ისტორიაში, ანდების სამხედრო მიზნებით გადალახვა ერთხელ 1817 წელს ხოსე დე სან მარტინიმ მოაწყო, რათა ჩილე ესპანელებისგან გაენთავისუფელბინა და დამოუკიდებლობა გამოეცხადებინა. ( ჰოდა ახლა არგენტინელები, ჩილელებს ამადლებენ ჩვენ მოგაპოვებინეთ დამოუკიდებლობაო, არადა რომ არ დახმარებოდნენ, შეიძლება ესპანელები გაძლიერებულიყვნენ და თვითონაც დაეკარგათ, თან ჩილელებიც არანაკლები რაოდენობით იბრძოდნენ ამ ომში  და სანმარტინ კიდეც ეძახიან El liberator) ესპანეთისგან განთავისუფლების შემდეგ, ჩილეს ომი ბოლივიასთან და პერუსთან ჰქონდა და თავის სასარგებლოდ დაასრულო. ბოლივიას ზღვაზე გასასვლელი წაართვა ( და ახლა ბოლივიის მთავრობა სარჩელის მომზადებას აპირებს, და უკან ითხოვს მიწას. კიდე ტიტიკაკას ტბაში მყვინთავებს ავარჯიშებენ და ემზადებიან, რომ ზღავაზე გასასვლელს მართლა დაიბრუნებენ. ) და პერუს ტაპაკას და ტაკნას პრივინციები. ჩილეში სამოქალაქო ომიც ჰქონდათ, 1891 წელს, რის შედეგადაც 6.000 - მდე ადამიანი დაიღუპა და საპრეზიდენტო რესპუბლიკა საპარლამენტოთ გადაკეთდა და საპარლამენტო რესპუბლიკამ, 1916 წლამდე გასტანა. რაც მთავარია დიქტატურა არ გაჩენილა. ჩილე პირველ მსოფლიო ომში ნეიტრალური დარჩა, მეორე მსოფლიო ომში კი მიუხედავად, გერმნული წარმოშობის მოსახლეობის მნიშვნელოვანი წილისა, ჯერ ნეიტრალური იყო 1944 წელს კი მოკავშირეებს შეუერთდა, თუმცა ეს უფრო სიმბოლური მნიშვნელობის აქტი იყო. ამის შედეგად ჩილე გაეროს დამფუძნებელ სახელმწიფოთა შორის აღმოჩნდა. 1970 წლამდე ჩილეს ისტორიაში რაიმე განსაკუთრებულ ფაქტს ადგილია არ ჰქონია, რომელსაც შეეძლო შეეცვა ქვეყნის განვითარების ვექტორი, 197- წელს კი არჩევნები მოიგო კოალიციამ უნიდად პოპულარ ( სახალხო გაერთიანებამ, ერთობამ) ხოლო მათი საპრეზიდენტო კანდიდატი იყო, სალვადორ ალენდე, კოალიცია შედგებოდა მემარცხენე ძალებისგან, კომუნისტები, სოციალისტები, მარქსისტები და ძმანი მათნი, არჩევნებში მათ ხმების 36.3 % აიღეს, ეს ყველოაზე მეტი ხმა იყო, პრეზიდენტის გასაყვანად მათ ქრისტიან-დემოკრატიული პარტიის დახმარება დასჭირდათ და მიიღეს კიდეც. ალენდემ ხელისუფლებაში მოსვლისთანავე, პირველი რაც გააკეთა ეს, ეკონომიკის მნიშვნელოვანი დარგების ნაციონალიზაცია იყო,( კიდე საარჩევნო პროგრამაში ეწერათ, რომ ყველა ჩილელი ბავშვი ნახევარ ლიტრ რძეს მიიღებდა, რა გამოუვიდათა ეგ არ ვიცი :) )  შედეგად კი ის მიიღო, რომ საერთაშორისო კომპანიები, რომლებიც ძირითადი ინვესტორები იყვნენე ჩილეს ეკონომიკაში ძალიან განაწყენდნენ და გამოსავლის ძიება დაიწყეს, ამ ფაქტმა კიდე მნიშვლოვნად გააღიზიანა, აშშ მათ აღარ სურდათ ლათინურ ამერიკაში მეორე კომუნისტური ქვეყანა და  ცსს და ჰენრი კისინჯერი ამუშავდნენ, გადაწყდა პუტჩი, ჯერ გენერალი რენე შნაიდერი გაისტუმრეს ზეცაში, შემდეგ პუტჩიც მოაწყვეს თუმცა პირველი მცდელობა წარუმატებელი გამოდგა, მეორე მცდელობა 1973 წლის 11 სექტემბერს განხორციელდა და უკვე წარმატებით, პუტჩს ხელმძღვანელობდა აუგოსტო პინოჩეტი, ალენდემ თავი მოიკლა, მისი ასობით მომხრე პუტჩისტებმა მოკლეს, ათასობით დააპატიმრეს, ჯერ ხუნტა დაარსეს, შემდეგ პინოჩოტი გახდა პრეზიდენტი, პინოჩეტის რეფორმებიდან პირვლეი ის იყო, რომ გააუქმა ალენდეს მიერ ჩატარებული ნაციონალიზაცია, მხოლოდ სპილენძის მაღაროები დარჩა სახელმწიფო საკუთრებაში, ამის შემდეგ კი მიიღო დახმარება აშშ-ს და დასავლეთ ევროპისგან მას ნათლავდნენ როგორც ქვეყნის გადამრჩენელს კომუნისტური საფრთხისგან ( რამდენად მართალია ვერ ვიტყვით, ალენდე კი ეფლირტავებდოა საბჭოთა კავშირს, მაგრამ ეს უფრო იმის ბრალი იყო, რომ სხვები არ ეფლირტავებიდნენ, თივთონ კი უარყოფდა, ყოველგვარ კლასობრივ დაყოფას, პროლიტარიატის დიქტატურას და მსგავს იდეებს). ქვეყნის ეს გადარჩენა ძვირი დაუჯდა მოსახლეობას, განსაკუთრებიტ არალოილურებს, გაჩნდა დასჯის ახალი მეთოდი, ჩასვამდნენ არასაიმედოს თვითმფრინავში გაიყვანდნენ ოკინის თავზე და მერე პირდაპირ ოკენეში გზავნიდნენ. ათასობით ადამიანმა კი ქვეყანა დატოვა და თავშესაფარს საზღვარგარეტ ეძებდა. ამ პერიდში კიდე ერთი საყურადრებო ფაქტი იყო ჩილე-არგენტინის სასზღვრო კონფლიქტი, რაც პაპის მედიაციით გადაწყდა, 1978 წელს ბიგლის სრუტის გარშემო, არსებული კუნძულებისთვის დავა გაჩაღდა, არგენტილებმა, ზოგიერთი კუნძულიც კი დაიკავეს და ჩილეში შეჭრას აპირებდნენ, საბოლოოდ კონფლიქტი 1984 წელს სამშვიდობო ხელშეკრულებაზე ხელმოწერით დამთავრდა სადაო კუნძულები ჩილეს დარჩა, კონფლიქტის ასე გადაწყვეტაში, წვლილი მიუძღოდა ასევე არგენტინა - ბრიტნაეთის ომს ფოლკლენდის კუნძულების გამო, არგენტინას არ შეეძლო ორი ომის ერთად წარმოება. როგორც შემდეგ გაირკვა, ჩილე ამ ომში ბრიტანეთს ეხმარებოდა, ძირითადად სადაზვერვო ინფორმაციით. 
            1988 ჩილეში რედემოკრატიზაცია დაიწყო, მოსახლეობის 55 % პროცენტმა პინოჩეტის მმარტელობის დასრულება მოითხოვა, 1989 პირველი თავისუფალი არჩევნები ჩატარდა, არჩევნები ქრისტიან-დემოკრატმა პარტრისიო აილვინმა მოიგო, მან განაგრძო პინოჩეტის ნეოლიბერალური ეკონომიკური კურსი, დაიწყო პოლიტიკური შემწყნარებლობის ხანა, დაბრუნება დაიწყეს პოლიტიკური მიძეზით დევნილებმა, 1998 წელს პინოჩეტიმ, სამხედრო ძალების მეთაურობაც დატოვა და დარჩა, მხოლოდ სენატორის უფლებებით, რაც მას სიცოცხლის ბოლომდე მიენიჭა და მის ხელშეუხებლობას უზრუნველყოფდა. ამის მიუხედავად ის რამდენჯერმე იქნა ბრალდებული სხვადასხვა დანაშაულებებში, თუმცა ის დადანაშაულებულ ვერ იქნა, ხოლო 2006 წელს კიდეც გარდაიცვალა. პინოჩეტის მმარტველობას თვითონ ჩილელებიც, აფასებენ როგორც ცუდს, მაგრამ ეს იყო პერიოდი, რომელმაც გადამწყვეტი როლი შეასრულა ქვეყნის დღევანდელი სახით ჩამოყალიბებაში, მან გაუხსნა ქვეყნის ეკონომიკას კარი საერთაშორისო ბაზრებისაკენ, მისი მმართველობის პერიოდში მოხდა ეკონომიკის რეფორმირება და ქვეყანამ მიიღო უზარმაზარი დასავლური ინვესტიციები, პინოჩეტიმ დაუშვა ის, რომ ქვეყანაში მოხდა დემოკრატიზაციის პროცესი, ( რაშიც დასავლეთიც დაეხმარა :) ). შედეგად კი გვაქვს ლათინური ამერიკის ყველაზე განვითარებული სახელმწიფო, როგორც ეკონომიკის ისე, პოლიტიკური განვითარების დონის მიხედვით. ჩილეს სახელმწიფოს ვალი მშპ - ს 9 % -ია, რაც ყველაზე დაბალია რეგიონში.  ამჟამად ჩილეს სოცილისტური პარტია მართვას და პრეზიდენტად კი მიჩელ ბაჩელეტი ჰყავთ. 
      ჩილეს მეზობელი სახელმწიფოებიდან, ამჟამად ყველზე დაძაბული ურთიერთობა, ბოლივიასთან აქვს,  ბოლივია დღედმე ითხოვს ჩილესგან ზღვაზე გასასვლელს, კიდევ ერთი კონფლიქტი რიო ლაუკას გარშემოა წარმოშობილი, მდინარის წყლის განაწილების საკითხთან დაკავშირებით. 
       არგენტინასთან სასაზღვრო კონფლიქტები, ფაქტობრივად მოგვარებულია, ( ჯერჯერობით კიდევ დარჩენილია, რამდენიმე სადემარკაციო მონაკვეთი) იგივე შეიძლებოდა თქმულიყო პერუსთან მიმართებითაც, თუმცა 2005 წელს პერუს პარლამენტმა გადაწყვეტილება მიიღო, რომლითაც პრეტენზია საზღვაო აკვატორიის ისეთ ნაწილზე, რომელსაც ჩილე მანამდე თავისად განიხილავდა. 
                  ჩილეს აშშ-სთან მჭიდრო, სამხედრო, პოლიტიკური და ეკონომიკური ურთიერთობები აკავშირებს, ორივე ქვეყანა ამ ურთიერთობებით მოგებული რჩება, აშშ იღებს ჩილეს რესურსებს, ჩილე ინვესტიციებს და იარაღს. 
               ჩილეს განსაკუთრებული ურთიერთობები აკავშირებს გერმანიასთან, რისი საფუძველიც გახდა ჩილეშ მცხოვრები გერმნული წარმოშობის ნახევარ მილიონზე მეტი ადამიანი, დღევანდელი პრეზიდენტიც, პინოჩეტის მმართველობის პერიოდში ექსილში ცხოვრობა გერმანიაში და იქ მიიღო განათლება, გერმანიაში განათლება მიღებული მინისტები იყვნენ ასევე წინამორბედი მთვარობის რიგებშიც, გერმანელებს დიდი წვლილი მიუძღვით ასევე ჩილეს არმიის მშენებლობაში, პირველი და მეორე მსოფლიო ომებსი შემდეგ მრავალმა გერმნელმა ოფიცერმა განარგრძო სამსახური ჩილეს არმიაში. ამჟამად ამ ორ ქვეყანას შორის უმაღლეს დონეზეა აყვანილი, თანამშრომლობა, პოლიტიკური, ეკონომიკურ, სამხედრო თუ განათლების სფეროებში. 
      ამჟამად ქვეყნის მთავარი პრობლემა შეიძლება ითქვას, რომ ბუნებრივი კატასტროფებია, მისი სეისმურად აქტიურ რეგიონში მდებარეობის, გამო აქ გამუდმებით არის საფრთხე, მიწისძვრების, ცუნამის და ვულკანური ამოფრქვევების. რაც დიდ ზიანს აყენებს ქვეყნის ეკონომიკას. 



წყაროები: 

# 6. 

Friday, November 21, 2014

ასეანი ჰანთინგტონის წინააღმდეგ

      1993 წელს გამოქვეყნებული ცივილიზაციათა ჯახი ჯერ კიდევ აქტუალური და საინტერესო თემა არის, მით უმეტეს იმ ფონზე როდესაც, მართლაც ხდება ადამიანების კონცენტრირება საერთო, ნიშნის გარშომო, რომელსაც თვლიან რომ საერთო არის და მათი ყველას იდენტობის ნაწილია, კარგი მაგალითია სირიის ომის პირმშო ისლამური სახელმწიფო და მისი მებრძოლები, რომელმაც შეძლო და შეკრიბა ხალხი, მსოფლიოს ალბათ ყველა ისლამური თემიდან, მიუხედავად მათი ეთნიკური თუ ენობრივი განსხვავებისა და დაუქვემდებარა ისინი საერთო რელიგიურ წარმოდგენას და სთავაზობს მათ შექმნან ახალი სახელმწიფო ახალი იდენტობით, რომლის ჩამოყალიბებაშიც მთავარი როლი ისლამმა უნდა შეასრულოს. ( ჯერჯერობით ფაქტია ამ იდეას კარგი მომავალი არ ელის ).                                      
     ისიც ნამდვილი ფაქტია, რომ საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, ბევრმა ქვეყანამ დაკარგა ორიენტირი, ნაწილმა იმიტომ რომ საბჭოთა კავშირი აღარ არსებობდა და შესაბამისად მას ვეღარც ჩამოეკიდებოდნენ კისერზე და მეორე ნაწილმაც იმიტომ რომ საბჭოთა კავშირი აღარ არსებობდა და ამერიკას რატომ უნდა ჩამოჰკიდებოდნენ კისერზე, ამას ვეღარ ხვდებოდნენ. ასეთ ვითარებაში გაჩნდა ბუნებრივი მოთხოვნილება ყოფილიყვნენ არა, პროსაბჭოელები ან პრო ამერიკელები არამედ პროეროვნულები, ანუ საკუთარი ქვეყნისთვის მიეხედათ ვინაიდან ამ ზემოთ ხსენებული ამ ორი სუპერ ძალიდან ერთი ბაშოდან გადააგორეს, და აღარ იყო იმის მოთხოვნაც ვინმეს მიერ, რომ არა მე დამიჭირე მხარი არა მეო, რამაც თავის მხრივ ყურადღება მოაკლო ამ ქვეყნებს და მათაც დაიწყეს ფიქრი საკუთარი იდენტობის ჩამოყალიბებაზე. როგორც ჰანთინგტონმა განსაჯა, ჩამოყალიბდებოდა 7-8 ცივილიზაცია, რაც მართლაც მიდის აქეთკენ, გვაქვს დასავლეთი, ლათინური, რუსულ-სლავიანურ მართლმადიდებლური ( რომელიც ახლა არის განსაკუთრებით აქტიური და ცდილობს საბოლოო ფორმა მისცეს საკუთარი ცივილიზაციის სახეს), კონფუციური რომელიც უფრო ჩინეთის საკუთრებად გამოიყურება, თავის ჩრდილო კორეიანად, სამხრეთ კორეას და ტაიავანს რომ დიდი სურვილი არ აქვთ ჩინური კულტურის ნაწილი იყვნენ ფაქტია, ( ჩრდილოეთსაც მეტი გზა არ აქვს) სამხრეთ აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებიდან ჩინეთის ყველაზე ახლო მეგობრები, ლაოსი და კამბოჯა ჯერჯერობით ეკონომიკური განვითარების დაბალ დონეზე იმყოფებიან და ბოლოს ჰონგ-კონგი სადაც ჩინური ადმინისტრაციის გადაწყვეტილებას ჰონგ-კონგის ეკონომიკურ მოდელში ცვლილებების შესახებ მთელი ქალაქის გამოსვლა მოჰყვა . იაპონიაც რაც არ უნდა ითქვას განსხვავებულია და მარტო. ( მართალია ეკონომიკურად დასავლური მოდელია მაგრამ 2 ატომურ ბომბს ვერ პატიობს აშშ-ს, დიდია ჩინური კულტურის გავლენა თუნდაც დამწერლობით გამოხატული, მაგრამ ჩინელები მაინც სხვა არიან) ინდუისტური ცივილიზაციაც შეიძლება ითქვას ყალიბდება, მართლაც ინდოეთი დაადგა ინდური ნაციონალიზმის აღორძინებას მაგრამ დიდი შანსია რომ ესეც ერთი სახელმწიფოს ცივლიზაცია გამოვედეს და იაპონიას დაემსგავსოს. ისლამმაც დაიწყო საერთო ნიშნის გარშემო მუსლიმთა შემოკრება, აკი ისლამი კიდეც აერთიანებს ყველა მუსლიმს უმმაში, მაგრამ აქ ბევრი პრობლემური საკითხია, თუკი ქრისტიანები გაიყვნენ ორად და კათოლიკურ-პროტესტანტულიდან დასავლური ცვილიზაციის გამოყოფაა შესაძლებელი და მართლმადიდებლობიდან სლავურ-მართლმადიდებლური, რატომ არ შეიძლება იგივე ისლამში მოხდეს და შიიტურ სუნიტური ცივილიზაციები მივიღოთ ? ანდა თუკი ამ დონეზე არ გაიყოფა საერთო ცივილიზაციის ჩამოყალიბებას დიდად შეუშლის ხელს, სუნიზმიც ბევრნაირად არის დაყოფლი და მუსლიმ თეოლოგებში ალბათ დიდი ხნის სადავო საკითხი იქნება თუ როგორია ჭეშმარიტი ისლამი და უნდა ითვალისწინებდეს ის თუ არა ეთნიკურ ტრადიციებსაც. ჰანთინგტონსაც აღნიშნული აქ ისლამის დაყოფა, არაბულ, თურქულ და მალაიურ ვარიანტებად, თურქული ვარიანტი როგორც ისლამური ასევე პანთურქისტული ერთიანობისკენ ავლენს სწრაფვას და იქამდეც კი მიდის რომ ფინო-უგორებსაც თურანში მოიაზრებს. მალაიური ვარიანტი ნაკლები რადიკალიზმით და ფუნდამენტალიზმით გამოირჩევა, და აქ რელიგია და სახელმწიფო ცალკ-ცალკე დგანან. ამ სამი ვარინტის გარდა მე პაკისტანურ და ირანულ-სპარსულ ვარიანტსაც გამოვყოფდი ისლამისას. ირანული ვარინტი თავიდან სახელმწიფოს გაძლიერებას ემსახურებოდა და ოსმალეთის იმპერიისგან ირანის განსახვავებულობის უზრუნველსაყოფად შიიზმზე გაამახვილა ყურადღება.                                       
   ჰანთინგტონის მოსაზრებით ამ არსებულმა განსხვავებებმა უნდა წარმოშვას, ცივილიზაცირი გაუგებრობა რომელიც გადაიზრდება დაპირისპირებაში და შეიძლება მესამე მსოფლიო ომადეც კი მივიდეს დედამიწა, მისი აზრით განსუკუთრებული, ცხელი წერტილები წარმოიქმნება ცივილიზაციათა შეხების წერტილებში, ცივლიზაციათა საზღვრებზე, სადაც განსაკუთრებით თვალშისაცემია ცივილიზაციური სხვაობანი, მაგალითად კი იუგოსლავიის დაშლა და ომი მოჰყავს, სადაც ხორვატიული, სერბული და ბოსნიური თემები ერთმანეთს უპირისპირდება.                                                                           დედამიწაზე არსებობს, რეგიონი რომელსაც მთელი ეს კონტრასტულობა ახასიათებს, რომელიც ჰანთინგტონის აზრით საჭიროა და ამავე დროს გამომწვევი, დაპირისპირების და კულტურული ანტაგონიზმისთვის. მაგრამ, ამ რეგიონში ნაცვლად დაპირისპირებისა ვხედავთ სწრაფვას გაერთიანებისკენ, ეს რეგიონი არის სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია, რომელიც ცდილობს ასენის მეშვეობით მიაღწიოს ერთიანობას და ჩამოაყალობოს ახალი რამ, რაც განსაზღვრავს ამ ტერიტორიაზე განლაგებული სახელმწიფოებისათვის ახალ საერთო იდენტობას.                                                                                                                                        ასენი ამჟამად 10 სახელმწიფოსგან შედგება, რომლებიც ერთმანეთისგან ძალიან განსხვავდებინა, როგორც რელიგიით და რელიგიის როლით სახელმწიფოში, ასევე მოსახლეობის ეთნიკური შემადგენლობით, ენობრივი შემადგენლობით, დიდია ასევე განსხვავება ქვეყნების ეკონომიკური განვითარების დონეებში, ასევე ქვეყნების ეკონომიკურ მოდელებში.  ორგანიზაცია დაარსდა 1967 წლის 8 აგვისტოს, რაც იმ დროისთვის ინდონეზიის საგარეო პოლიტიკის დიდ წარმატებად ჩაითვალა, და ის მიმართული იყო, რეგიონის კომუნისტური საფრთხისგან დასაცავად, თავდაპირველად მასში ინდონეზია, მალაიზია, სინგაპური, ტაილანდი და ფილიპინები გაწევრიანდნენ, 1984 წელს წევრობა მიიღო ბრუნეიმ ( ბრუნეის სასულთნო) 1995 წელს შეურთდათ ვიეტნამი, 1997 წელს, მიანმარი და ლაოსი, ხოლო 1999 წელს კამბოჯა, აღმოსავლეთ ტიმორს 2006 წლიდან განაცხადი აქვს შეტანილი წევრობაზე თუმცა ჯერჯერობით არ უკმაყოფილებენ.                                                                                             
           ასენის შექმნის დღიდან, დღემდე მსოფლიო მნიშვნელოვნად შეიცვალა, გაქრა რიგი საფრთხეები გაჩნდა ახალი, შეიცვალა დამოკიდებულება სახელმწიფოებს შორის, ძველი მტერი კომუნიზმი ახლა უკვე ორგანიზაციაშია. მოკლედ რომ ვთქვათ გაერთიანება შედგა და თანაც საკმაოდ მყარად გამოიყურება თან განვითარების სტრატეგიაში აცხადებს რომ უნდა ევროკავშირს დაემსგავსოს, ესე იგი კიდევ უფრო დააკავშიროს ერთმანეთთან საკუთარი შემადგენელი ნაწილები.                                                  ახლა იმის დასამტკიცებლად, რომ ასეანის სახელმწიფოები იქნებიან ის სავარაუდო ძალა, რომლებიც ჰანთინგტონის თეორის არ დაადასტურებენ, ვნახოთ, თუ რა ხდებოდა და ხდება ამ ქვეყნებს შორის.                                                                                                                რეგიონის ისტორიას, ზედაპირულად რომ გადავავლოთ თვალი, ვნახავთ რომ ტერიტორია ინდოეთის და ჩინეთის  ეკონომიკური და კულტურული გავლენის ქვეშ არსებობდა და ეს ორი სახელმწიფო ახლაც დიდ როლ თამაშობს რეგიონის ცხოვრებაში.  რეგიონში ტაიალანდი სულ გამოირჩეოდა და თავისი გეოგრაფიული მდებარეობაც ხელსუწყობდა ამაში, როცა ტერიტორია ინგლისის და საფრანგეთის კოლონიებად დაიყო ტაილანდი გადარჩა, რადგან საჭირო იყო ამ ორ იმპერიას შორის არსებულიყო ბუფერული ზონა, მეორე მსოფლიო ომის დროს, როდესაც მთელი ასეანი იაპონიის მიერ იქნა ოკუპირებული, ტაილანდი და ბირმა ამ ყველაფერს გადაურჩნენ, ბირმა იმიტომ, რომ თვითონ იყო ბრიტანეთის მიერ დაკავებული, ხოლო ტაილანდი იაპონიის მოკავშირედ გამოვიდა, ტაილანდისთვის ძველი პრობლემაა ბრძოლა მის სამხრეთით მცხოვრებ მუსლიმებთან, რომლებიც კულტურულ ეთნიკურად მალაიელები არიან, ეს ტერიტორია ტაილანდმა 1902 წელს შემოიერთა, 1940 წლამდე განსაკუთრებული ყურადღება მათ მიმართ არც გამოუჩენიათ, ხოლო 1940 წლიდან 1980 წლამდე შუალედში მიდიოდა მოსახლეობის და რეგიონის აქტიური ტაიზაცია, ასეთ მიწოლას პასუხად არეულობა მოჰყვა, გაჩდნენ ისლამისტებად მონათლული ხალხი და კულტურული ავტონომიით დაწყებული ,რეგიონის შარიათით მართვის და დამოუკიდებელი პატანი დარუსსალამის შექმნის მოთხოვნაც კი გაჩნდა, 80 - იანი წლწბიდან სიტუაცია ნელ-ნელა დაწყნარდა მოსახლეობამ მიიღო თვითმყოფადობის შენარჩუნების შესაძლებლობა და ტაიზაციაციაც შეწყდა, 2001 წელს კონფლიქტი გაანხლდა რაც, ტაქსინ შინავატრას არასწორ მმართველობას დაბრალდა, რეგიონი 360,000 ათასამდე ბუდისტმა დატოვა, მთავრობამ ჯარიც კი შეიყვანა სიტუაციის დასაწყნარებლად. ამ კონფლიქტში ტაილანდის მთავრობა მეზობელ სახელმწიფოებს და კერძოდ მალაიზიას არ ადანაშაულებს, აი ზოგიერთ მალაიზიურ ორგანიზაციაზე კი აცხადებენ რომ ტერორისტებს უწყობენ ხელსო, მალაიზიის მთავრობაც, ამ ყველაფერს ტაილანდის შიდა პრობლემად განიხილავს თუმცა კი „ადამიანებსი უფლებები არსად არ უნდა ილახებოდეს“.  ტაილანდს კიდევ ერთი კონფლიქტი კამბოჯასთან აქვს, ამ შემთხვევაში დაახლოებით 1950 წლიდან იწყება ძირითადი ისტორია, კოფლიქტი მიმდინარეობს პრესატ პრეა ვიჰეარის ტაძრის და მის გარშემო არსებული ტერიტორიის გამო, ტაძარი 10-12 საუკუნეებში ქხმერებმა ააშენეს ჰინდუისტურ მოტივებზე, ამჟამად იუნესკოს მიერ მსოფლიოს კულტურის ძეგლად იქნა აღიარებული, ეს ორი სახელმწიფო კი ტაძრის გარშემო ჯარების კონცენტრირებას ახდენს, ნაღმავს ტერიტორიას ერთმანეთის ჯარისკაცებს იტაცებს და 2008 წელს კი სამხედრო დაპირისპირაბამდე მიიყვანეს საქმე, თუმცა კონფლიქტი მოლაპარაკებებით განიმუხტა, ტაიალნდს შეეძლო წინააღმდეგობა გაეწია კამბოჯის ასეანში წევრად მიღებაზე, მით უმეტეს როდესაც კამბოჯა ხშირად პრო ჩინურია და მისთვის მხარი დაეჭირა სხვა სახელმწიფოებსაც, მაგალითად ვიეტნამს რომლიც ანტიჩინურია, მაგრამ ეს ასე არ მოხდა, პირველრიგში იმიტომ რომ ასეანი ცდილობს ახალი იდენტობის ჩამოყალიბებას და თუ ის კამბოჯას დაბლოკავდა კიდევ უფრო მეტ წინააღმდეგობას მიიღებდა და კამბოჯასაც მეტი მოტივაცია ექნებოდა პროჩინურობის, ასე რომ, კონფლიქტით გამოწვეული სარგებელი თუნდაც ტაძარი, რომელიც არა მარტო ტაძარად არამედეეროვნული სიამაყის ნაწილადაც ითვლება, შეიძლება სწრაფად მიეღო ტაილანდს თუმცა ის ასევე სწრაფად მიიღებდა დაუძინებელ მტერს, მართალია სუსტს მაგრამ დიდი და ამბიციური ჩინეთის მეგობარს.                                                                                                            
       კამბოჯას თავის მხრივ კონფლიქტი ჰქონდა ვიეტნამთან, ეს კონფლიქტი უფრო კამბოჯის ელიტის პოლ-პოტის და წითელი ქხმერების დაპირისპირება იყო ვიეტნამის მმართველობასთან, 1979 წელს ვიეტნამის არმია კამბოჯაში შეიჭრა და პოლ პოტის რეჟიმს ბოლო მოუღო, თუმცა ექსკურსია დიდხანს გაგრძელდა და ვიენამელებმა კამბოჯა მხოლოდ 1989 წელს დატოვეს, ამ აქციის გამო კი ჩინელებმა ომი გამოუცხადეს ვიეტნამს, შედეგად კამბოჯა ახლაც ცუდი თვალით უყურებს ვიეტნამს, რეალურად კი მათ კამბოჯელები პოლ პოტის რეჟიმს გადაარჩინეს, კამბოჯა კი ახლანდელი ჩინეთ ვიეტნამის დაპირისპირებაში, მიუხედავად იმისა, რომ ის და ვიეტნამი ერთ გაერთიანებაში არიან ჩინეთის საწინააღმდეგოს არაფერს აკეთებს. კამბოჯის ალბათ სწორედ ასეთი ურთიერთობები გახდა მიზეზი იმისა რომ ის ბოლო მოხვდა ასეანში, თუმცა კი კარგი გეოგრაფიული დმებარეობა ჰქონდა და ბევრ სიკეთეს მოუტანდა ორგანიზაციას და სწორედ ამ სიკეთეების გამო ის უკვე არის წევრი და არსებული კონფლიქტებიც კიდევ უფრო არ უმწვავდება.                                                                                   ასეანმა ერთიანობა გამოავლინა, როდესაც საქმე საერთაშორისო ტერირიზმს შეეხებოდა, 2002 წელს ინდონეზიაში, კუნძულ ბალიზე ,, ჯემაა ისლამიას“ ტერორისტებმა ღამის კლუბი ააფეთქეს შედეგად 192 ადამიანი დაიღუპა, დაახლოებით 3 თვის მერე ასეანის სახელმწიფოებმა ერთიანი განცახედება გამოქვეყნეს, დაგმეს ტერორიზმი და ერთიანი ბრძოლა გამოუცხადეს, ამ დროს კი ,, ჯემაა ისლამია“ ( ისლამური ჯამაათი იგივე, უბრალოდ ინდონეზიურმა ენამ ( ბაჰასა ინდონეზია)  ეს ფორმა მისცა), ექსტრემისტული ისლამური დაჯგუფებაა, რომელიც ინდონეზიაში მოქმედებს, ალ-ქაიდასთან კავშირიც ბრალდება და საკუთარი განცდახებით ისლამსაც იცავს. თუმცა კი მთელმა ასეანმა მუსლუმურმაც და არამუსლიმურმაც კი მის წინააღმდეგ ბრძოლა გამოაცხადა.                                                                       მუსლიმი ტერორისტებისგან საფრთხე აქვს ფილიპინებსაც, ფილიპინებზე რამდენიმე ისლამური ტერორისტული დაჯგუფება მოქმდებს და მათი ძირითადი გაცხადებული მიზანი ქვეყნის სამხრეთით სადაც ისლმური უმცირესობა ცხოვრობს, სახელმწიფოს შექმნა არის, მათ შორის ყველაზე ძლიერი აბუ საიაფი არის, რომელის წევრებსაც კარგი ფანტაზიაც აქვთ და კარგი კავშირებიც სხვა ტერორისტებთან, თუმცა ფილიპინების მთავრობასთან და აშშ-სთან დაპირისპირებამ მის წევრებს ჯერჯერობით ვერერთი მიზნის განხორციელების შესაძლებლობა არ მისცა. ვერც ისლამური სახელმწიფოებისგან მიიღეს მხარდაჭერა, ასე რომ შეხების ამ წერტილში ,,ისლამის“  დაპირისპირება სხვა კულტურასთან არ შედგა.                        
     ასეანის სახელმწიფოებიდან ყველა შეთანხმდა ადამიანის უფლებების დაცვის აუცილებლობაზე და იმაზეც, რომ ასეანის წევრ ქვეყნებში არის ამ მხრივ პრობლემები, ზოგან ხელისუფლების გამოწვეული ზოგან თვითონ მოსახლეობა ჩაგრავს სხვებს, მაგრამ HRW - ის (Human Rights Wach ) მოწოდებაზე, რომ გატარებულიყო აქტიური ღონისძიებები ამ მხრივს, ასენმა ერთხმად და გაუგებრად უპასუხა, ანუ კი ასეანი აღიარებს არსებულს პრობლემებს, მაგრამ მას არ მიუღია ჯერჯერობით იმ დოზის უფლებები რომ შიდა სახელმწიფოებრივ საქმეებში ჩაერიოს, ანუ ასეანის სახელმწიფოები თანხმდებიან, რომ ერთმანეთის შიდა საქმეებს არ განიხილავენ, შედეგად მიანმარს შეუძლია ჯერ კიდევ ყავდეს პოლიტიკური პატიმრები მიუხედავად სამხედრო ხუნტის მმართველობის დასრულებისა, ვიეტნამში შეიძლება დაიჭირონ ანტისახელმწიოფრივი პროპაგანდის მცდელობის გამოც კი, სინგაპურში იყოს ავტორიტარული მმართველობა და ბრუნეის საკუთარი შარიათი გააჩნდეს, და ამ ყველაფრის მიუხედავად ასეანი აპირებს საერთო ხედვის და იდენტობის ჩამოყალიბებას.             
      კიდევ ერთი პრობლემა და უფრო დიდი მასშტაბის არის, დავა სამხრეთ ჩინეთის ზღვის აკვატორიის გამო, რომლის გარკვეულ ნაწილზეც პრეტენზიას აცხადებს, ჩინეთი რითაც მთელ ასეანს უპირისპირდება, მაგრამ აქ არ მთავრდება კონფლიქტი, დაპირისპირება არის ასეანის წევრ ქვეყნებს შორისაც, მალაიზია, ფილიპინები, ვიეტნამი და ბრუნეი ზოგიერთ ისეთ ტერიტორიაზე აცხადებენ პრეტენზიაც რომელიც გადაფარავს ერთმანეთის ზონას, ამ კონფლიქტმა რეგიონს გარესახელმწიფოების ჩართვაც გამოიწვია, კონფლიქტში გამოჩნდა აშშ რომელის ფილიპინების სტრატეგიული პარტნიორია და ვიეტნამსაც უჭერს მხარს, ასეანის წევრმა სახელმწიფოებმა კონფლიქტის მოგვარებაში ევროკავშირის გარევაც დააპირეს თუმცა პასუხად მიიღეს, რომ ევროკავშირს ამ კონფლიქტის გადაწყვეტაში შეუძლია იმოქმედოს როგორც სუპერ პარტნიორს და არა როგორც სუპერ ძალას. ასეანი კი ამ დროს ევროკავშირიდან ნათელ პოზიციას მოითხოვდა, უფრო  ზუსტად კი მხარდამჭერს ელოდა ჩინეთის წინააღმდეგ.   შეჯამების სახით კი შეიძლება ითქვას, რომ ზემოთ მოყვანილი მაგალითები ხშირად საკმარისი გახდებოდა ქვეყნებს შორის კონფლიქტის გასაჩაღებლად თუმცა, ასეანის ქვეყნები ასე არ იქცევიან და პირიქით ცდილობენ ასეთი კონტრასტული ქვეყნების კავშირი, ჯერ მყარ ერთიანობად საბოლოოდ კი ცალკე იდენტობად აქციონ. 


ეს კი ასეანის დევიზია One Vision, One Identity, One Community


ეს კი ასეანის ჰიმნი